Η σωστή αρχειοθέτηση και αποθήκευση νομισμάτων και χαρτονομισμάτων απαιτεί βαθιά κατανόηση της χημικής συμπεριφοράς των υλικών για την αποφυγή οξείδωσης και αποσύνθεσης. Η χρήση ακατάλληλων υλικών συσκευασίας μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες, μειώνοντας την ιστορική και υλική αξία της συλλογής σας.
Η χημεία των υλικών: Γιατί το PVC καταστρέφει τα μέταλλα και το χαρτί
Πολλοί συλλέκτες κάνουν το λάθος να χρησιμοποιούν κοινές πλαστικές θήκες για την αποθήκευση των νομισμάτων τους. Το πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) περιέχει χημικούς πλαστικοποιητές (φθαλικές ενώσεις) που προσδίδουν ευκαμψία στο υλικό. Με την πάροδο του χρόνου, οι ενώσεις αυτές διασπώνται και απελευθερώνουν όξινα αέρια, τα οποία αντιδρούν με τα μέταλλα των νομισμάτων. Αυτή η χημική αντίδραση δημιουργεί μια πράσινη, κολλώδη επικάλυψη, η οποία διαβρώνει την επιφάνεια του χαλκού, του νικελίου και του αργύρου.
Για τα χαρτονομίσματα, η επίδραση του PVC είναι εξίσου καταστροφική, καθώς τα οξέα διασπούν τις κυτταρινικές ίνες του χαρτιού, προκαλώντας κιτρίνισμα και ευθραυστότητα. Η μόνη ασφαλής εναλλακτική λύση είναι η αποκλειστική χρήση θηκών από χημικά αδρανή πολυμερή, όπως το πολυεστέρα, το πολυπροπυλένιο ή το πολυαιθυλένιο. Αυτά τα υλικά δεν περιέχουν πλαστικοποιητές και δεν απελευθερώνουν επιβλαβή υποπροϊόντα με την πάροδο των δεκαετιών.
Ο παράγοντας της υγρασίας και της θερμοκρασίας
Οι δύο μεγαλύτεροι φυσικοί εχθροί των μετάλλων και του χαρτιού είναι η υγρασία και οι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας. Η υψηλή σχετική υγρασία (άνω του 55%) επιταχύνει τις οξειδωτικές αντιδράσεις. Στον άργυρο, το ατμοσφαιρικό θείο αντιδρά με το μέταλλο σχηματίζοντας σουλφίδιο του αργύρου, το οποίο εμφανίζεται ως μαύρη θαμπάδα. Στα χαρτονομίσματα, η υγρασία ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων, οι οποίοι τρέφονται με το άμυλο και την κυτταρίνη του χαρτιού.
Η ιδανική σχετική υγρασία για τη συντήρηση χαρτονομισμάτων κυμαίνεται μεταξύ 40% και 50%, ενώ για τα χάλκινα και ασημένια νομίσματα πρέπει να διατηρείται κάτω από 35%. Η θερμοκρασία πρέπει να παραμένει σταθερή, γύρω στους 18 με 21 βαθμούς Κελσίου. Οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας προκαλούν συστολή και διαστολή των υλικών, καθώς και συμπύκνωση υγρασίας στο εσωτερικό των πλαστικών θηκών, παγιδεύοντας το νερό απευθείας πάνω στα εκθέματα.
Κανόνες χειρισμού και φυσική προστασία
Η ανθρώπινη επιδερμίδα εκκρίνει φυσικά έλαια, αμινοξέα και άλατα μέσω του ιδρώτα. Όταν αγγίζετε ένα νόμισμα ή ένα χαρτονόμισμα με γυμνά χέρια, μεταφέρετε αυτά τα στοιχεία στην επιφάνειά του. Με τον καιρό, τα οξέα του ιδρώτα αντιδρούν χημικά με το μέταλλο, αφήνοντας μόνιμα, σκούρα αποτυπώματα που δεν μπορούν να αφαιρεθούν χωρίς να καταστραφεί η αρχική επιφάνεια του νομίσματος.
Για τον ασφαλή χειρισμό, ακολουθήστε πιστά τα εξής βήματα:
- Φοράτε πάντα καθαρά, λευκά βαμβακερά γάντια ή γάντια νιτριλίου χωρίς πούδρα πριν αγγίξετε οποιοδήποτε αντικείμενο.
- Χρησιμοποιείτε ειδικές λαβίδες με πλαστική επικάλυψη στα άκρα για να αποφύγετε τις γρατζουνιές και τις πιέσεις στα νομίσματα.
- Κρατάτε τα νομίσματα αποκλειστικά από την περίμετρο και ποτέ από τις ανάγλυφες επιφάνειές τους.
- Κατά την τοποθέτηση των χαρτονομισμάτων στις θήκες, αποφύγετε την υπερβολική πίεση και το σύρσιμο, καθώς αυτό μπορεί να τσακίσει τις γωνίες ή να προκαλέσει τριβή στις ίνες του χαρτιού.
Οργάνωση και τοποθέτηση στο άλμπουμ
Η σωστή δομή του άλμπουμ εξασφαλίζει ότι τα αντικείμενα δεν θα υποστούν μηχανικές πιέσεις. Όταν αποθηκεύετε τα άλμπουμ στα ράφια, πρέπει να τα τοποθετείτε πάντα σε όρθια θέση, όπως ακριβώς τα βιβλία, και όχι οριζόντια το ένα πάνω στο άλλο. Η οριζόντια στοίβαξη ασκεί συνεχή πίεση στα κάτω άλμπουμ, με αποτέλεσμα τα νομίσματα να πιέζουν το πλαστικό και να δημιουργούν μόνιμα σημάδια ή ακόμα και να κολλάνε πάνω στις σελίδες.
Επιπλέον, χρησιμοποιήστε φύλλα διαχωρισμού από χαρτί ελεύθερο οξέων ανάμεσα στις πλαστικές σελίδες. Αυτό αποτρέπει την άμεση επαφή των πλαστικών επιφανειών μεταξύ τους, μειώνοντας τη συσσώρευση στατικού ηλεκτρισμού, ο οποίος προσελκύει σωματίδια σκόνης. Για επιπλέον προστασία από την υγρασία, μπορείτε να τοποθετήσετε μερικά φακελάκια πυριτικής γέλης στον κλειστό χώρο όπου φυλάσσονται τα άλμπουμ, φροντίζοντας να τα αντικαθιστάτε περιοδικά μόλις κορεστούν.
